Liliana Masłowska

Zauważyłaś, że główka Twojego maluszka ma nieco inny kształt? Może jest spłaszczona z jednej strony albo z tyłu? A może podczas snu Twoje dziecko uparcie odwraca buzię w tę samą stronę, jakby druga nie istniała? Jeśli te obserwacje budzą w Tobie niepokój, chcę Cię uspokoić - nie jesteś sama. To bardzo częste zmartwienie wielu rodziców, zwłaszcza w pierwszych miesiącach życia dziecka.

Takie zjawisko, nazywane potocznie płaska główka u niemowlaka lub krzywa główka u niemowlaka, ma swoją fachową nazwę - plagiocefalia ułożeniowa. To nie choroba, a deformacja, która najczęściej wynika z ułożenia i napięć w maleńkim ciele. Jako osteopatka pracująca na co dzień z mamami i ich dziećmi w Olsztynie, chcę Ci przybliżyć ten temat - bez straszenia, za to z konkretnymi wskazówkami.

Czym jest plagiocefalia ułożeniowa i skąd się bierze?

Wyobraź sobie, że kości czaszki noworodka są niezwykle miękkie i plastyczne. To mądrość natury, która pozwala główce przecisnąć się przez kanał rodny. Ta plastyczność utrzymuje się przez wiele miesięcy, co sprawia, że czaszka jest podatna na odkształcenia pod wpływem stałego ucisku.

I właśnie ten stały ucisk jest kluczem do zrozumienia, czym jest plagiocefalia ułożeniowa. To spłaszczenie główki, które powstaje, gdy niemowlę przez długi czas leży w jednej pozycji. Najczęściej spłaszczenie pojawia się z tyłu lub boku głowy.

Poznaj przyczyny plagiocefalii, które mogą się na siebie nakładać:

• Czas w brzuchu mamy: Czasem już w macicy jest ciasno, zwłaszcza w przypadku ciąży mnogiej. Maluszek mógł przez wiele tygodni być ułożony w jednej, konkretnej pozycji, co wpłynęło na kształt jego główki jeszcze przed narodzinami.
• Poród: Przejście przez kanał rodny to dla dziecka ogromny wysiłek. Napięcia, które powstają w jego ciele w tym czasie, mogą wpływać na preferencje ułożeniowe już od pierwszych dni.
• Spanie na plecach: Zalecenie spania na plecach jest niezwykle ważne w profilaktyce SIDS (zespołu nagłej śmierci łóżeczkowej). Jednak jego naturalną konsekwencją jest to, że maluchy spędzają wiele godzin, wywierając nacisk na tył główki.
• Preferencja jednej strony: To jeden z najważniejszych czynników. Jeśli Twoje dziecko ciągle patrzy w prawo, to właśnie prawa strona jego główki będzie bardziej obciążona i z czasem może stać się płaska.

Plagiocefalia a kręcz szyi - nierozłączna para?

Bardzo często spłaszczona główka u niemowlaka idzie w parze z tak zwanym kręczem szyi. Co to oznacza? Być może zauważyłaś, że Twój maluszek nie tylko woli patrzeć w jedną stronę, ale wręcz protestuje, gdy próbujesz obrócić jego główkę w drugą. To nie jest jego „widzimisię" - to sygnał, że mięśnie po jednej stronie jego szyi są bardziej napięte.

To tworzy błędne koło:

• Napięcie w szyi (czyli wrodzony kręcz szyi) sprawia, że dziecko odwraca główkę tylko w jedną, wygodniejszą dla siebie stronę.
• Ciągłe leżenie na tej samej stronie powoduje spłaszczenie główki.
• Asymetryczny kształt główki może dodatkowo utrudniać obracanie jej w drugą stronę.

Dlatego właśnie praca nad plagiocefalią to nie tylko praca z samą główką, ale z całym ciałem maluszka, a przede wszystkim - z uwolnieniem napięć w obrębie szyi.

Kiedy spłaszczona główka u niemowlaka powinna cię zaniepokoić?

U większości niemowląt niewielka asymetria jest normą i często wyrównuje się sama, gdy dziecko zaczyna być bardziej aktywne - podnosić główkę, przekręcać się na boki i siadać. Jednak są sytuacje, kiedy warto skonsultować się ze specjalistą.

Zgłoś się po pomoc, jeśli:

• Deformacja czaszki jest wyraźnie widoczna i pogłębia się z tygodnia na tydzień.
• Zauważasz inne asymetrie, np. w ułożeniu uszu czy rysach twarzy.
• Dziecko wyraźnie unika obracania głowy w jedną stronę, a próby zmiany pozycji kończą się płaczem.
• Masz po prostu wewnętrzne poczucie, że coś jest nie tak. Zaufaj swojej intuicji.

Warto też wiedzieć, że istnieje bardzo rzadkie schorzenie zwane kraniosynostozą, czyli przedwczesnym zrośnięciem się szwów czaszkowych. Wymaga ono interwencji lekarskiej. Jednak w zdecydowanej większości przypadków, z którymi spotykam się w gabinecie, mamy do czynienia z plagiocefalią ułożeniową, która dobrze poddaje się terapii.

Jak wygląda leczenie plagiocefalii w gabinecie osteopaty?

Wiele osób zastanawia się, co właściwie osteopata robi z takim maluszkiem. Moim zadaniem nie jest mechaniczne „kształtowanie" główki. Ja szukam przyczyny, czyli źródła napięcia, które sprawia, że Twoje dziecko nie może swobodnie poruszać głową.

Podczas wizyty badam całe ciało niemowlęcia - od stóp aż po czubek głowy. Sprawdzam napięcia w obrębie szyi, barków, pleców, a nawet miednicy i brzuszka. Często napięcia, które prowadzą do kręczu szyi i plagiocefalii, mają swoje źródło jeszcze w życiu płodowym lub powstały podczas porodu. To ten sam obszar pracy, o którym piszę przy osteopatii dla niemowląt w Olsztynie.

Moja praca polega na rozluźnieniu tych struktur. Używam do tego precyzyjnych, odpowiednich dla niemowląt technik, które mają na celu przywrócenie równowagi w ciele. Kiedy napięcie w szyi puszcza, dziecko naturalnie zaczyna używać obu stron, a główka niemowlaka ma szansę na symetryczny wzrost.

Chcę tu być z Tobą szczera: praca z ciałem to dla niemowlaka intensywne doświadczenie. Maluszek podczas terapii może być niespokojny, a nawet płakać. To normalna reakcja na uwalnianie napięć. Zawsze pracuję w tempie dziecka, dając mu tyle czasu i przerw, ile potrzebuje.

Często w procesie leczenia plagiocefalii współpracuję z fizjoterapeutami dziecięcymi. Działania osteopatyczne i fizjoterapeutyczne dobrze się uzupełniają, dając Twojemu dziecku kompleksowe wsparcie.

Co ty możesz zrobić w domu, by zapobiegać i wspierać terapię?

Twoja rola w domu jest absolutnie kluczowa! To Ty spędzasz z dzieckiem najwięcej czasu i możesz realnie wpływać na prawidłowy kształt główki. Oto kilka prostych zasad, które pomogą zapobiegać deformacjom czaszki u niemowląt:

• Kładź dziecko na brzuchu. Tak często, jak to możliwe, gdy maluch nie śpi i jest pod Twoim nadzorem. Kładzenie dziecka na brzuchu to najlepszy trening dla mięśni szyi i karku oraz doskonały sposób na odciążenie tyłu głowy.
• Zmieniaj pozycje. Kładąc dziecko do łóżeczka, układaj je raz z główką skierowaną w jedną, a raz w drugą stronę. Zmieniaj też stronę, po której podchodzisz do łóżeczka czy przewijaka.
• Stymuluj do obrotów. Układaj zabawki i mów do dziecka od tej strony, której unika. To zachęci je do aktywnego obracania główki.
• Noś na rękach. Zmieniaj sposoby noszenia, używaj obu rąk, noś maluszka przodem do świata (gdy już stabilnie trzyma główkę).
• Ogranicz leżaczki i foteliki. Używaj ich zgodnie z przeznaczeniem - fotelika do jazdy samochodem, a leżaczka na krótkie chwile. Długotrwałe przebywanie w nich ogranicza ruchomość i sprzyja spłaszczeniom.

Jeśli u Twojego dziecka pojawia się też łzawiące, stale mokre oczko, przeczytaj o niedrożności kanalika łzowego u niemowląt - to kolejny częsty temat, z którym pracuję u najmłodszych.

Plagiocefalia u niemowlaka w Olsztynie - zapraszam cię na konsultację

Pamiętaj, plagiocefalia ułożeniowa to nie wyrok. To sygnał od ciała Twojego dziecka, że gdzieś pojawiło się napięcie, które ogranicza jego swobodę. Im wcześniej na ten sygnał odpowiemy, tym prościej i skuteczniej możemy pomóc maluszkowi odzyskać pełen zakres ruchu i komfort. A symetryczny kształt główki dziecka będzie naturalną konsekwencją tej odzyskanej harmonii.

Jeśli kształt główki Twojego dziecka budzi Twój niepokój, zauważasz, że preferuje jedną stronę lub po prostu czujesz, że potrzebujesz porady - zapraszam Cię na konsultację. W moim gabinecie w Olsztynie w spokojnej atmosferze zbadam Twojego maluszka, porozmawiamy o Twoich obserwacjach i wspólnie ustalimy najlepszy plan działania.

Nie musisz zostawać ze swoimi wątpliwościami sama. Umów wizytę i sprawdźmy, jak mogę Wam pomóc.

Najczęściej zadawane pytania

• Czy plagiocefalia ułożeniowa mija sama?

U wielu dzieci niewielka asymetria wyrównuje się sama, gdy maluch staje się bardziej aktywny - podnosi główkę, obraca się i siada. Przy wyraźnym lub pogłębiającym się spłaszczeniu warto jednak zareagować wcześnie, bo wtedy pomoc jest prostsza i szybsza.

• W jakim wieku najlepiej zareagować na spłaszczoną główkę?

Im wcześniej, tym lepiej. Kości czaszki są najbardziej plastyczne w pierwszych miesiącach życia, więc to najlepszy moment, by wspierać symetryczny wzrost główki i uwalniać napięcia odpowiedzialne za preferencję jednej strony.

• Czy praca osteopaty z niemowlakiem przy plagiocefalii boli?

Osteopata pracuje bez siły, ale niemowlę może w trakcie płakać - najczęściej z powodu unieruchomienia i nowej sytuacji. To normalna reakcja. Osteopatia jest przy tym uzupełnieniem opieki medycznej, a nie jej zastąpieniem.